Źródło: http://www.securityprinting.org/akcie/obory/280/12800_index.htm

Obraz Augusta von Willego - "Bramen w 1870 roku, rewolucja przemysłowa"

 

Legendy czeskiej motoryzacji - Praga Mignon

 

K.u.K. Privilegierte Kaiser-Ferdinands-Nordbahn - C.K. Uprzywilejowana Kolej Północna Cesarza Ferdynanda, kolej wybudowana w granicach Cesarstwa Austrii, łącząca Wiedeń z Krakowem. Siedziba dyrekcji kolei oficjalnie mieściła się w Wiedniu,  praktycznie w Krakowie. Budowa kolej KFNB stanowiła olbrzymi bodziec rozwojowy, gospodarczy, społeczny, kulturowy dla terenów przez które przebiegała.

 

Der Wiener Nordbahnhof 1908

 

Skomunikowanie z Koleją Warszawsko-Wiedeńską w Maczkach nastąpiło wiosną 1848 roku. Po połączeniu Kolei Górnośląskiej Koleją Wilhelma (Koźle – Racibórz – Chałupki), odcinkiem Chałupki – Bohumin, od jesieni 1848 roku można było już dojechać z Krakowa do Wiednia w 13 godzin. Podróż do Warszawy, z przerwą na nocleg na stacji Granica, trwała 23 godziny. Połączenie kolei trzech państw – Prus, Rosji i Austrii – zapoczątkowało powstanie europejskiej sieci kolejowej. Wiosną 1850 roku cesarstwo austriackie przymusowo wykupiło linie od prywatnych udziałowców, tworząc Cesarsko-Królewską Wschodnią Kolej Państwową.

Na początku istnienia Kolei Północnej składy prowadziły 4 klasy wagonów:

  • Klasa 1 - wykwintne siedzenia atłasowo-pluszowe, przeszklone szyby, przestronne wnętrza, przedziały. Cena przejazdu 1 mili austriackiej (~7 km) wynosiła 18 krajcarów*. Oznaczenie biletów i wagonów - żółte.
  • Klasa 2 - siedzenia skórzane, przeszklone szyby, komfortowe wnętrza, przedziały. Cena przejazdu 1 mili austriackiej (~7 km) wynosiła 12 krajcarów*. Oznaczenie biletów i wagonów - zielone.
  • Klasa 3 - siedzenia drewniane, wagon zadaszony otwarty. Cena przejazdu 1 mili austriackiej (~7 km) wynosiła 9 krajcarów*. Oznaczenie biletów i wagonów - brązowe.
  • Klasa 4 - otwarty wagon bez siedzeń i zadaszenia. Cena przejazdu 1 mili austriackiej (~7 km) wynosiła 6 krajcarów*. Oznaczenie biletów i wagonów - niebieska lub bez oznaczeń.

*Krajcar 1/60 złotego reńskiego, w latach 1857–1892 1/100 reńskiego.

Szeregowy żołnierz oraz podoficer jadący na rozkaz dostawał bilet biały i mógł podróżować w klasie 3. Więcej o biletach na kolei KFNB tutaj  Biletami były małe prostokątne, grube kartonowe karteczki, jakie starsi czytelnicy pamiętają jeszcze z czasów naszej niepodzielonej PKP, które podczas kontroli dziurkował konduktor.

W latach 60 XIX wieku kolej zrezygnowała z prowadzenia wagonów 4 klasy. Oczywiście były ówcześnie już używane wagony sypialne, salonki, restauracyjne, pocztowe. Składy bywały także wyposażane w specjalne wagony do przewozu zaprzęgów konnych i koni. W takiej sytuacji podróżująca służba dostawała bilety klasy 3. Na początku lat 60 XIX wieku wprowadzono pociągi pospieszne oraz ekspresowe. Kolej Północna prowadziła okresowo specjalne składy relacji Sankt Petersburg - Wiedeń z przeznaczeniem dla rosyjskiej arystokracji. Pociągi pospieszne relacji Wiedeń – Kraków już w 1868 roku osiągały maksymalną prędkość 80 km/godz. Po 1893 roku prędkość wzrosła do 100 km/godz. Komfortowe wagony posiadały oświetlenie elektryczne, w skład pociągu wchodził zawsze wagon restauracyjny, podróż trwała około 8 godzin.

Parowóz „Nordstern” kolei KFNB - C.K. Uprzywilejowana Kolej Północna Cesarza Ferdynanda

Pierwsze prace poprzedzone zostały wystawieniem dokumentu koncesyjnego (4 marca 1836), zgodnie z którym koncesjonariuszem był „Wechselhaus S.M. von Rotschild”. Kolejnych 3 koncesji udzielono (lata: 1873, 1885-1886) spółce „C.K. Uprzywilejowane Towarzystwo Akcyjne Kolei Północnej Cesarza Ferdynanda”. Dotyczyły one m.in. 2 linii kolejowych: Bielsko – Żywiec i Bielsko – Kalwaria. Nominalna wartość kapitału zakładowego w 1856 r. wynosiła 124,1 mln koron. Niemal pół wieku później (1905) wartość kapitału szacowano na 577,4 mln koron.

W 1837 r. Pod nadzorem Hofbaurata Hermenegilda von Francesconiego z Veneto rozpoczęto prace na 13-kilometrowym odcinku Floridsdorf - Deutsch-Wagram .

Chronologiczny wykaz odcinków kolejowych otwartych lub przejętych przez Kolej Północną

  • 17 listopada 1837Floridsdorf – Wagram dł. 13,12 km
  • 1838
    • 6 stycznia: Wien – Floridsdorf dł. 5,08 km
    • 16 kwietnia: Wagram – Gänserndorf dł. 13,11 km
  • 1839
    • 9 maja: Gänserndorf – Dürnkrut dł. 18,75 km
    • 6 czerwca: Dürnkrut – Lundenburg [Brzecław (czes. Břeclav] dł. 33,10 km
    • 7 lipca: Lundenburg [Brzecław (czes. Břeclav)] – Brünn [Brno (czes. Brno)] dł. 59,52 km
  • 1841
    • 1 maja: Lundenburg [Brzecław (czes. Břeclav] – Hradisch [czes. Uherské Hradiště] dł. 54,85 km
    • 26 czerwca: FloridsdorfJedlersdorf dł. 1,60 km
    • 1 września: Hradisch [czes. Uherské Hradiště)] – Prerau [Przerów (czes. Přerov)] dł. 45,45 km
    • 17 października: Prerau [Przerów (czes. Přerov)] – Olmütz [Ołomuniec (czes. Olomouc)] dł. 22,66 km
  • 15 sierpnia 1842: Prerau [Przerów (czes. Přerov)] – Leipnik [czes. Lipník nad Bečvou] dł. 15,18 km
  • 1 maja 1847: Leipnik [czes. Lipník nad Bečvou] – Oderberg [Bogumin (czes. Bohumín)] dł. 77,25 km
  • 13 października 1847 jako Kolej Krakowsko-Górnośląska
    • Kraków – Trzebinia – Mysłowice dł. 65,17 km
    • Szczakowa – Maczki (granica) dł. 1,62 km
  • 1848
    • 20 sierpnia: Gänserndorf – Marchegg dł. 17,56 km
    • 1 września: Oderberg [Bogumin (czes. Bohumín)] – Annaberg [Chałupki] (granica pruska, obecnie polska) dł. 3,26 km
  • 17 grudnia 1855
    • Schönbrunn – Troppau dł. 28,19 km
    • Oderberg [Bogumin (czes. Bohumín)] – Dzieditz [Czechowice - Dziedzice] dł. 50,76 km
    • Dzieditz [Czechowice - Dziedzice] – Bielitz [Bielsko - (Biała)] dł. 10,57 km
  • 1 marca 1856
    • Trzebinia – Auschwitz [Oświęcim] dł. 25,24 km
    • Dzieditz [Czechowice - Dziedzice] – Auschwitz  [Oświęcim] dł. 21,39 km

 

  • odgałęzienie wschodnie Kolei Północnej 1856 - 1861 Kolej galicyjska im. Karola Ludwika Kraków - Lwów

 

  • 30 sierpnia 1869: Brünn [Brno (czes. Brno)] – Niesamislitz [czes. Nezamyslice] – Prerau [Przerów (czes. Přerov)] dł. 89,39 km
  • 1 lipca 1870: Niesamislitz [czes. Nezamyslice] – Olmütz [Ołomuniec (czes. Olomouc)] – Prerau [Przerów (czes. Přerov)] dł. 52,85 km
  • 30 grudnia 1872: Lundenburg [Brzecław (czes. Břeclav] – Grußbach [czes. Hrušovany nad Jevišovkou] dł. 42,62 km
  • 8 grudnia 1873Neusiedl – Laa – Zellerndorf dł. 53,29 km
  • 18 sierpnia 1878: Bielitz [Bielsko - (Biała)] – Saybusch [Żywiec] dł. 20,31 km
  • 1 grudnia 1880: Hullein [Hulín] – Kremsier [Kromierzyż (czes. Kroměříž)] dł. 7,72 km
  • 23 października 1881: Kremsier [Kromierzyż (czes. Kroměříž)] – Zborowitz [czech. Zborovice] dł. 16,52 km]
  • 1882
    • 24 września: Hullein [czech. Hulín] – Holleschau [czech. Holešov] dł. 7,49 km
    • 15 października: Holleschau [czes. Holešov] – Bistritz [czes. Bystřice pod Hostýnem] dł. 10,85 km
  • 1 listopada 1884: Marisch-Weiskirchen [czes. Hranice] – Krasna [Krasna (czes. Krásno nad Bečvou )] dł. 24,77 km
  • 1885
    • 25 stycznia: Krasna [Krasna (czes. Krásno nad Bečvou )] – Meseritsch (?) dł. 1,40 km
    • 1 czerwca
      • Wallachisch Meseritsch [czes. Valašské Meziříčí] - Meseritsdch – Rauczka dł. 6,69 km
      • Rauczka – Wsetin [czes. Vsetín] dł. 11,47 km
  • 1888
    • 1 stycznia: Kraków – Kraków Podgórze (Płaszów) –  Kraków Bonarka dł. 7,89 km
    • 1 czerwca
      • Kojetín [czes. Kojetín] – Kremsier [Kromierzyż (czes. Kroměříž)] dł. 8,71 km
      • Bistritz [czes. Bystřice pod Hostýnem] – Meseritsch dł. 25,12 km
      • Krasna [Krasna (czes. Krásno nad Bečvou )] – Friedland an der Ostrawitz [Frydlant nad Ostrawicą (czes. Frýdlant nad Ostravicí)] dł. 39,54 km
      • Friedeck [Frydek-Mistek (czes. Frýdek-Místek)] – Bielitz [Bielsko - (Biała)] dł. 68,94 km
      • Bielsko - Kalwaria Kalwaria Zebrzydowska dł.58,73 km
    • 18 grudnia: Golleschau [Goleszów] – Ustroń dł. 5,41 km
  • 1889
    • 1 czerwca: Hotzendorf [czech. Hodslavice] – Neutitschein [czech. Nový Jičín] dł. 10,07 km
    • 1 października
      • Drösing – Zistersdorf dł. 11,31 km
      • Rohatitz – Straßnitz [czech. Strážnice] dł. 4,72 km
  • 1 października 1890: Stauding [czes. Studénka] – Wagstadt [Bielowiec (czes. Bílovec)] dł. 7,49 km
  • 1891
    • 18 czerwca: Göding [czes. Hodonín] – Holitsch [słow. Holíč] (dawna granica węgierska, obecnie Słowacja) dł. 2,23 km
    • 15 października
      • Zauchtel [czes. Suchdol nad Odrou] – Bautsch [czes. Budišov nad Budišovkou] dł. 38,83 km
      • Zauchtel [czes. Suchdol nad Odrou] – Fulnek [Fulnek (czes. Fulnek)] dł. 9,50 km
  • 1892
    • 1 stycznia: Krasna [Krasna (czes. Krásno nad Bečvou )] – Rossenau [(czes. Rožnov pod Radhoštěm)] dł. 13,18 km
    • 25 czerwca: Troppau [Opawa (czes. Opava)] – Beneschau [Beneszów (czes. dawniej Benešov u Hlučína, Dolní Benešov)] dł. 29,66 km
  • 1895
    • 17 września
      • Branowitz [czes. Vranovice nad Svratkou] – Pohrlitz [czes. Pohořelice] dł. 8,32 km
      • Rohrbach – Groß Seelowitz dł. 2,35 km
    • 1 października: Kojetein [Kojetin (czes. Kojetín)] – Tobitschau [Towaczów (czes. Tovačov)] dł. 10,53 km
  • 1 września 1898: Petrowitz [Piotrowice koło Karwiny (czes. Petrovice u Karviné)] – Karwin [Karwina (czes. Karviná)] dł. 9,83 km

 

1 stycznia 1906 roku linie kolejowe KFNB zostały znacjonalizowane. Z dniem 1 stycznia 1907 roku to oficjalnie - Austriackie Koleje Państwowe [k.k. Staatsbahnen (kkStB)]

Austro-Węgry ok. 1900 roku z uwzględnieniem ówczesnej sieci kolejowej źródło: Scan made by Kogo - Bibliothek allgemeinen und praktischen Wissens für Militäranwärter Band I, 1905 / Deutsches Verlaghaus Bong & Co Berlin * Leipzig * Wien * Stuttgart

Dworzec kolejowy Kraków Główny

Budynek Dyrekcji Kolei w Krakowie, oddany do użytkowania w 1889 roku.

 

Źródła:

Gwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywnaGwiazdka nieaktywna
 
 

346495 (844)

Menu bloga

Muzeum Králíky

Muzeum Tatry

Cesarsko-Królewskie Koleje Państwowe [kkStB]

Po rozpadzie Monarchii Austro-Węgier w roku 1918 kkStB przestały istnieć. Ich majątek został podzielony między przedsiębiorstwa kolejowe państw powstałych z rozpadu monarchii takie jak:

  • Austria: Österreichische Staatsbahnen (ÖStB), od roku 1923: Österreichische Bundesbahnen (BBÖ)
  • Czechosłowacja: Československé státní dráhy (ČSD)
  • Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców: Jugoslovenske državne železnice (JDŽ)
  • Polska: Polskie Koleje Państwowe (PKP)
  • Rumunia: Căile Ferate Române (CFR)
  • Włochy: Ferrovie dello Stato (FS)